Besmet met het molenvirus

vorige overzicht volgende

print reageren

Door Carina Twerda/ Bolswards Nieuwsblad september 2007

ARUM - Aan de Sytzamaweg in Arum staan regelmatig kappen van molens, worden molenwieken voorzien van een likje verf en ligt de vloer bezaaid met houtkrullen. Twee jaar geleden verhuisde bouwbedrijf Hiemstra uit Tzummarum wegens ruimtegebrek in Tzummarum de afdeling molenbouw naar Arum. In de werkplaats daar kan een molen geheel gerestaureerd worden. Is er genoeg ruimte voor complete wieken en worden raden van molens met de hand gemaakt.

De 25-jarige molenmaker Rolf Dijkema zit nu vijf jaar in het vak. De oud-werktuigbouwkunde student zag halverwege zijn opleiding in dat de liefde voor de molen groot was. Op veertienjarige leeftijd ging Dijkema eens kijken bij de graanmolen van Surhuisterveen. Al vrij vlot ging hij er als knecht aan het werk en het molenaarsdiploma was ook snel op zak. , En doe mocht ik staazje rinne as molenmaker’, grijnst hij. Molenmakers liggen volgens hem niet voor het oprapen. , It duorret wol tsien jier foar dasto molenmakker bist. Dus ik bin no in heale’, grapt hij. Het beroep is volgens Dijkema niet uit een boekje te leren.

Zijn collega Durk Posthumus zit sinds 1975 in het molenmakersvak. De afgelopen jaren is het vak volgens hem wel veranderd. Zo kwam de opmars van het elektrische gereedschap en werd er gebruik gemaakt van kranen. ,It wie earder mear hânwurk, op de souder hjir stean ek noch lierbokken dy’t we altyd brûkten.’ De beide mannen zijn duidelijk besmet met het molenvirus. Ze kennen de hele geschiedenis van de molens in Fryslân. In de werkplaats in Arum liggen momenteel onderdelen van de molen van Achlum die ze nu restaureren. Over de wieken hebben Durk en Rolf een mooi verhaal. Zo weten ze dat de roede van een wiek al een hele reis gemaakt heeft. Hij komt fan de mûne fan Wytmarssum’, vertelt Rolf. De molen daar werd afgebroken voor de tweede wereldoorlog. Jarenlang lag de grote geklonken roede bij de dorpstimmerman.

Hij woe it wol ferkeapje foar in dikke priis en in klus’, vertelt hij lachend. Later is de Potroede voor een zachter prijsje van de hand gedaan. ,Doe soe de roede nei Boalsert nei molen Longje’, vult Posthumus hem aan. Deze molen werd ook door Posthumus onder handen genomen. , Se tochten dat de roeden dêr min wiene. Mar ien wie noch wol goed en dêrom wurdt er no brûkt foar Achlum. Het zelfde geldt voor de wiekas. , Dy siet yn de mûne Triolum die bij Lollum stie’, legt Dijkema uit. Die molen was zo vervallen en is in 1990 omgewaaid. , Hij stoarte fan ellende yn mekoar.’ De gietijzeren as uit die molen was perfect voor de molen van Achlum. , En dus komt hy dêr yn.’  De mannen hebben een groot doel: ze willen de molens die ze restaureren weer in een zo origineel mogelijke staat brengen. Door foto’s die ze krijgen van dorpsbewoners en verhalen uit boeken en molenaars lukt dat ze aardig. Zo had de molen in Grou eerst dakpannen. Bij de restauratie kwamen ze er achter dat die er helemaal niet ophoorden. , En no binne se der ôf’, grinnikt Dijkema. Hij toont een bouwtekening van een molen. , Wij tekenje it út op in stik triplex. Tsjinwurdich dogge se dat op de computer mar dit fine wy makliker.’ De plaat wordt volgens hem niet raar door de wind en de regen en het is gemakkelijker met uitmeten.

Veel concurrentie heeft het bouwbedrijf niet in de molenbouw. In Fryslân zijn zo’n vijf bedrijven die zich bezig houden met de molenbouw. ,Al is it einliks gjin bou mar mear restauraasje’, aldus Posthumus. Bang voor het verdwijnen van het beroep is hij niet. , It sterft net út. Al sil der net gau in bedriuw bykomme.’ Volgens hem moet je echt besmet zijn met het molenvirus om dit werk te kunnen doen. ,Do moast net allinnich foar dyn sinten nei dien wurk gean.’ Het bouwbedrijf is al druk zoekende naar een vervanger voor Posthumus die over anderhalf jaar met de Vut mag. , Do moast in molengek ha, it sil wol in hiele toer wurde om ien te finen, mar it slagget fêst.’ Posthumus stort zich dan op het kleine molentje in zijn voortuin. , Hy moat nedich restaureare wurde’, lacht hij.  De beide molenmakers zijn daarnaast ook beide molenaar. Dit weekend is het Nationale molendag. De meeste molens in Fryslân zijn dan geopend voor publiek en de molenaars zullen uitleg geven over de werking van de molen.